Nişanlanma, bir erkek ile bir kadının, birbirlerine karşılıklı olarak evlenmeyi vaadetmeleri ile meydana gelen bir söz­leşmedir. Bu sözleşmenin yapılması ile taraflar arasında “nişanlılık” denilen bir ilişki kurulmuş olur. Bu ilişkiye taraf olanlar da “nişanlı” olarak nitelenir.
Evlenmenin gerçekleşebilmesi için ev­lenecek kimselerin, daha önce,.mutlaka nişanlanmış olmaları gerekir. Çünkü, hemen bütün ülkelerde olduğu gibi, biz­de de, tarafların daha önce birbiriyle ev­lenme kararı vermeden, evlenme akdini yapacak yetkili kişi ya da makamın önü­ne çıkmalan mümkün değildir. Bu sebeple evlenme ilişkisinin kurulmasını sağlayan nikah akdi yapılmadan önce, taraflar, uzun veya kısa süren bir nişan­lılık ilişkisine girmiş olacaklardır. Ev­lenme akdi yapılırken, taraflar, o ana ka­dar bağlı oldukları ye taahhüdü o ana kadar getirerek, birbirleriyle evlenmek istedik­lerini açıklayacaklar ve böylece karşılık­lı “evlenme vaadi”, “evlenmeye” dönüş­müş olacaktır.
Evlenmeden önce gelen zorunlu bir aşama olan nişanlanmanın niteliği bakı­mından birtakım görüş farkları vardır. Kimileri bunu sadece bir “sözleşme” olarak kabul ederken, kimileri de “süreli bir ilişki” olarak nitelemektedirler. Bu farklı görüşleri bir noktada bağdaştır­mak ve birleştirmek imkanı vardır: Ni­şanlanma hem bir sözleşme, hem de bir hukukî bağ sağlayabilir. Bu bağ, az sürsün çok sürsün, belli bir zaman par­çasında devam eden “sürekli bir ilişki” anlamına gelir. Bu ikiliği belirtmek için, ilişkinin kurulmasını sağlayan işleme “nişanlanma”, bunun sonucu kurulan ve süren ilişkiye de “nişanlılık” denebi­lir. Bu anlatım, evliliği kuran sözleşme­ye “evlenme”, bunun* sonucunda kuru­lan ve hayat boyu devam etmesi amaç olan ilişkiye de “evlilik” denmesine pa­ralel bir anlatımdır.
Nişanlanma veya nişanlılık ilişkisi ba­kımından daha önemli sayılabilecek bir mesele, bu sözleşmenin veya ilişkinin hukukî değeri meselesidir. Bunu, kısaca şöyle koyabiliriz: Nişanlanma veya ni­şan ilişkisi, tarafları hukukî olarak bağ­layan bir sözleşme veya ilişki sayılır mı? Böyle bir problemin ortaya çıkmasının ilk sebebi, bazı kanunların bu ilişkiyi hiç düzenlememiş olmasıdır. Gerçekten, bir­çok ülkenin kanunlarında nişanlanma ve nişanlılık ilişkisine temas eden hüküm­lere rastlanmaz. Mesela Fransa bakı­mından durum böyledir. Bu gibi ülkeler­de, evlenmenin yapılmasından önce yine bir nişan ilişkisi kurulur ama, kanunda hüküm olmadığı için bu ilişkinin “huku­kî” olup olmadığı tartışma götürür. Bü duruma bakarak, nişanlanmanın kanun­larda düzenlenmediği ülkelerde, kimi hukukçularca nişanın ve nişanhhk ilişki­sinin sadece “fiilî bir ilişki” olduğu ye bunu tâbi olduğu kuralların da hukuk kuralları değil,/”ahlâk kuralları olduğu ileri sürülür. Buna karşılık, kanunda dü­zenlenmiş olmasa bile, karşılıklı evlen­me vaadi ile meydana gelen nişanlanma­nın hukukî bir bağ oluşturduğunu ileri süren ve bunun sadece ahlaka değil/bü­tün sözleşmelere uygulanması gereken kanun kurallarına da tâbi bulunduğunu söyleyen hukukçular da vardır. Bazı ül­kelerin kanunları ise bu ikinci görüşü de ortadan kaldıracak bir düzenleme geti­rirler. Mesela Şili Medenî Kanunu’nda, “evlenme vaadi taraflar arasında hiçbir hukukî borç meydana getirmeyen, şah­sın şeref ve vicdanına bırakılmış, özel bir olgudan ibarettir” şeklinde bir hü­küm yeralmaktadır.
Bizim ülkemizin de aralarında bulun­duğu birçok ülkede ise bu gibi tartışma­lara yer bırakmayan bir düzenleme biçi­mi tercih edilmiştir. Kanun yapıcı açık hükümler koymak suretiyle, nişanlan­manın hukukî yapısını belirlemiş, bu sözleşme ve ilişkiden ne gibi hukukî so­nuçlar meydana geleceğini göstermiştir. Bü çözümü benimseyen kanunların bu­lunduğu ülkelerde, ahlâkî ve manevî de­ğeri yanında, nişanlanmanın hukukî de­ğeri de olan bir kurum olduğu artık yadırganamaz. Böylece, bizim kanunumuz açısından da,, nişanlanmayı, salt bir dostluk veya aşk ilişkisi sayamayız. Me­denî Kanunumuzun nişanlanma ba